0
SIKÇA SORULAN SORULAR
Güç Anfileri

Güç anfileir speakerları sürmek için kullanılır.Bunlar müzik aletinin veya mikserin içinde olabileceği gibi kendi başlarınıda olabilirler.


Güç çıkışı

En popüler iki güç anfisi çeşidi monaural ve stereo anfilerdir. Monaural anfide bir güç kuvvetlendirci bulunurken stereo anfide iki tane bulunur. Bu iki anfi tek tek kullanılabileceği gibi beraberce de kullanılır.

Anfi bir çarpıcı olup küçük bir sinyali yüksek seviyeler taşır. 

Bu dalganın 20 voltluk tepe değeri olup , tepeden tepeye 40 voltluk bir değere sahiptir. Diğer değerler tepe değerin 0.637 katı olan ortalama değeri ve tepe değerinin 0.707 katı olan RMS değeridir. RMS efektif voltajı göstermek için en iyi yöntemdir, ve gücü hesaplamada kullanılır . Mesela bir anfinin spefikasyonunda 150 watt RMS @ 4 ohm , 220 watt RMS @ 2 ohm yazar burada 4 ohm nominal empedans olurken 2 ohm minimum empedanstır.

Frekans Cevabı

Anfilerin frekans cevapları olabildiğince düz olmalıdır.( 20 – 20 kHz içinde) Spesifikasyonlarda +/- dB değişim adında bu düzlüğün nasıl değişeceğini gösteren bir oran vardır. Frekans cevabı ölçülürken hangi seviyede yapıldığı önemlidir. Şöyleki çoğu anfi üreticisi düşük güç seviyelerinde frekans cevabı ölçümü yaparak anfinin tam güçte nasıl çalıştığı bilgisini vermez halbuki burada frekans cevabı tam düz olmayıp bazı yerlerde çukur noktalar vardır. Aşağıda görileceği gibi.

Total harmonik Gürültü ( THD )

Bir anfi tam güçte çalışırken çıkış sinyalinde giriş sinyaline nazarn bir zayıflama vardır.Bu anfinin sinyalin kendi harmoniklerini üretmesinden kaynaklanır.Bu harmoniklere ‘ hayalert tonlar’ denir ve anfi tarafından yaratılır. Ve bu tonlar müziksel olarak birbirine benzer. Çalışmalara göre toplam harmonik gürültü seviyesi %1 e kadar hissedilmez. THd ne kadar düşükse anfi o kadar iyidir.
Bütün spekerların 4, 8 ,16 ohm gibi empedans değerleri vardır.Bu değer sadece ortalama bir değerdir, çünkü speakerın empedensı sürekli değişir.

Speakerın empdansı demek , speaker üzerinden geçen akımın hangi düzeyde engellendiğinin ölçüsüdür. Empedans artıkça akımın geçmesi için daha fazla voltaj uygulanmalıdır.

Güç= (voltaj) 2 / direnç

Birkaç speakerı birbiryle bağlamak anfi tarafından görülen empedans değerini değiştirir. Speakerları bağlamak için 3 temel yol vardır seri, paralel, ve seri/paralel.

Seri Bağlantı

Seri bağlantıda toplam empedans her iki speakerın empedans değerlerinin toplamı olur.
Bu bağlantıda ekstradan bir empedans geldiği için güç düşer.

Paralel Bağlama
Paralel bağlamada speakerların hepsi anfiye aynı şekilde bağlanır, söyleki bütün pozitifler pozitife ,negatifler ise negatif anfi ucuna bağlanır. Her bir speaker eklendiğinde anfiye binen yük artar ( empedans düşer ) ve anfi daha fazla güç üretmek zorunda kalır ve buda anfinin ısınmasına sebep olur. Anfi üreticileri kullanılabilecek minimum yük empedansı belirtilmiş anfiler üretirler.Yük empedansını hesaplamak için şu formül kullanılır.R burada emepdanstır

Seri/Paralel bağlama
Bazen birçok speakerı toplam empedans değişmeden bir arada kullanmak gerkir.Seri/paralel bağlantı ile speakerlar alt gruplara ayrılarak bu mümkün olur. Şöyleki seri bağlı olan speakerların empdenslarını topla onları bir tek speaker gibi düşün ve parellel bağlantı kuralını uygula. Mesela 4 tane 8 ohmluk speaker kullanalım bunları iki gruba ayırıp birbiriyle seri bağlayalım her iki grubun empedan değerleri 16 ohm olur. Daha sonra bu iki grubu paralel bağlarsak toplam sistem empedansı 8 ohm olur.

Güç Çıkışı 

Bir anfinin güç çıkışı toplam yük empdensına göre değişir.Mesela en az 2 ohmla çalışan ve 4 ohmluk yüke 200 watt verebilen bir anfiye 8 ohmluk yük bağlanırsa anfi 100 vat güç verebilir.Eğer 2 ohmluk yük bağlanırsa ( 4 tane 8 ohmluk speaker) anfinin gücü 2 katına çıkar ve anfinin kendi içinde olan empedans değeri ile birlikte toplam üretilen güç 360 watt olur. Eğer empedans değeri 1 ohm a düşürülürse, bu değer anfinin belirlene değerlerinin altında olacaktır ve anfinin bozulmasına sebep olacaktır. Bazı anfilerde empedansın düşmesine karşın koruma vardır.

Speaker başına düşen güç 

Speaker başına düşen güç şu formülle hesaplanır.

Speakera aktarılan güç = (toplam direnç / gücü hesaplanan speaker direnci )X toplam güç 

Örnek:
2 ohmda 360 watt güç üretebilen bir anfi için speaker güç değerleri şu şekilde hesaplanır.

2 Ohm 360 W 
4 Ohm 180 W
8 Ohm 90W
16 Ohm 45W
Damp faktörü anfinin speaker üzerinde olan kontrolünü gösterir.Bu faktör artıkça anfinin speaker üzerinde kontrolü artar. Genelikle bu oranın 20 üzerinde olması kabul edilir.
Her elektronik cihazın içinde kendine ait thermal veya gauss gürültüsü denen bir gürültü vardır. Ses sistemlerinde kabul edilebilinecek minimum gürültü seviyesi 65 dB dir.
Slew Rate oranı bir anfinin giriş sinyaline ne kadar hızla cevap vereceğini gösterir.
Birçok anfi kendi içinde bir takım problemlere karşı koruma devreleri içerir.Bunlar şöyledir.
 
  1. Kısa devre koruması; eğer bir speakerın terminal uçları birbirine değerse kısa devre olur. Bu durumda anfinin çıkışına gösterilen hiç empedans olmaz ve anfi zarar görür.Kısa devre koruması bunu önlemek için kullanılır.
  2. RF yüklemesi , Radyo frekansları havada sürekli bulunur. Anfi içinde bazı devreler alıcı gibi davranıp belli frekansları alabilir. Eğer anfi bu yüksek frekansları alıp kuvvetlendirmeye çalışırsa anfi yanar. RF yükleme koruması bu frekansların üretilmesini engeller
  3. Yüksek sıcaklık koruması, Anfiler çalıştıkça sıcaklık üretirler . Çık ısınmaları anfinin bozulmasına sebep olabilir. Bunu için anfilerde soğutma için metal levhalar ve fanlar bulunur.
  4. Açılış/kapanış geçici koruması, Anfi açıldığında voltaj seviyelerinin stabilize olabilmesi için birkaç saniye geçmesi gerekir.Yoksa çıkışta gürültü oluşur. Bunu için geçici koruma sağlayan speakerın terminallerinin bağlantısını birkaç saniyeliğine durduran elektronik regüle cihazı bulunur.
  5. DC dedektörü, Doğru akım bir speaker için kötüdür. Speakerın sadece bir yönde hareket etmesine sebep olur. Çoğu anfide Dc akımı tesbit eden speakerın teminallerini kesen elektronik devreler vardır.
  6. Sigortalar, Sigortalar anfide iki alanda kullanılabilir. Birincisi ana AC hattan geln fazla akımdan koruma. İkincisi pre-amp ve güç anfisi gibi devreleri anfinin kendi güç kaynağının fazla akımından korur.
  7. Limitleyici, Bir anfideki en önemli parçadır. Anfi bir çarpıcı olduğu için , girişine büyük bir sinyal uygulandığında da aynı çarpım faktörü ile çarpılacaktır. Ama anfide belli voltaj seviyelerinin kuvvetlendirilmesini belirleyen koruma vardır. Buna limitleyici denir.
Ses sistemlerinde genellikle problemlere sebep olan kablolardır. Yanlış kablo seçimi ses kalitesinde aşırı bozulmaya ve hatta sesin hiç iletilmemesine sebep olurlar. Kablolardaki farklılıkları içindeki iletken sayısı , kalınlık, korumalı veya korumasız olması , kullanılan iletken tipi belirler.

Dengeli hat iki tane iletken ve onun üzerine koruma ile oluşur böylece üç iletken kullanılır.
Dengesiz hat ise iki kablodan oluşur bir iletken ve koruma.

Bütün düşük seviye ve orta seviye cihazlar gürültüyü engellemek için korumalı kablo ile bağlanmalıdır.

Yüksek seviye cihazlar (anfiden çıkıp speakera yapılan bağlantı) ise iki sebepten dolayı korumasız kablo ile bağlanmalıdır.birincisi bu seviyede sinyal kuvvetlendirilmez dolayısıyla gürültüde kuvvetlenmez. İkincisi korumalı kablo hatta bir direnç katar buda sinyal seviyesini düşürür.

Birçok çeşit konnektör tipi bulunur. Her birinin dişi ve erkek olanı vardır.En yaygın olanı ¼” phone fiştir . ¼ “ saftın çevresidir. Phone fişin iki çeşit tipi vardır. Tip/sleeve ( TS) fiş , dengesiz hatlarda kullanılan iki iletkenli fiştir. Tip/Sleeve/Ring (TRS) fiş, dengeli hatlarda kullanılan üç iletkenli kablo bağlantılarında kullanılırç
Daha güvenilir fiş tipi ise XLR , Kanon tipi fiştir.Üç pinli fiş olup dengeli durumda düşük ve orta seviye cihazların bağlantısı için kullanılır. Kitleme özelliğinden dolayı güvenilirdir

Muz fiş bağlantısı yüksek seviye cihazların bağlantısında kullanılır.Yüksek miktarlarda akım geçirebilirler.

Speakon bağlantıda yüksek miktarlarda akım geçirebilen ve döndür kilitle özelliğine sahip bağlantılardır.

Diğer bir bağalntı tipi ise RCA phono fiştir. Bu bağlantı daha çok teyp kayıt edicilerde, stereo cihazlarda kullanılır. Kırılgan olduklarından pek fazla kullanılmaz.

Bütün bu konnektörler sinyal seviyesinde bir değişiklik yapmazlar. Sadece bir bağlantıyı diğerine çevirirler.